راهنمای تشخیصی و اماری اختلالات روانی(DSM-5)اختلالات وسواس،بدریخت انگاری بدن،احتکار، وسواس کندن مو،و وسواس کندن پوست را باهم دریک طبقه مطرح ‌کرده‌است این کار نتیجه پژوهش های بیست ساله ای است، که اشاره به آن دارند که این اختلالات از لحاظ مبانی نورولوژیکی و پاسخدهی به درمان اشتراکات فراوانی با هم دارند.با انجام پژوهش درمورد عوامل شناختی و فراشناختی مرتبط با این اختلالات و شناسایی مؤلفه‌ های شناختی و فراشناختی بین آن ها می توان مدل های شناختی و فراشناختی با تأکید برنقایص شناختی و فراشناختی مشترک برای تبیین ماهیت این اختلالات طراحی نمود . ازین لحاظ می توان گفت این تحقیق در مرتبه اول از اهمیت نظری و بنیادی برخوردار می‌باشد.(انجمن روانپزشکی امریکا،۲۰۱۳).

‌از طرف‌ دیگر اگر ابعاد شناختی و فراشناختی مشترک مربوط ‌به این اختلالات مرتبط با وسواس آشکارشوند، می توان از این اشتراک شناختی در طراحی مداخلات برای بهبود افراد دارای این اختلال ها یاری جست. ‌بنابرین‏ تحقیق حاضر اهمیت بالینی و مداخله ای خود را نشان می‌دهد و نتایج چنین تحقیقاتی کاربردهای بالینی جدیدی را خواهد گشود.

۱-۴- اهداف پژوهش:

۱-تعیین درصد افرادی که نشانه های وسواس را گزارش می‌کنند

۲-تعیین درصد افرادی که نشانه های بدریخت انگاری بدن را نشان می‌دهند

۳-تعیین درصد افرادی که نشانه های احتکار را نشان می‌دهند

۴-تعین ابعاد شناختی مرتبط با نشانه های وسواس،بدریخت انگاری بدن واحتکار

۵-تعین باورهای فراشناختی مرتبط با نشانه های وسواس،بدریخت انگاری بدن واحتکار

۶ -تعیین نشانه های وسواسی، شناخت ها و فراشناخت هایی که نشانه های بدریخت انگاری بدن را پیش‌بینی می‌کند

۷-تعیین نشانه های وسواسی، شناخت ها و فراشناخت هایی که نشانه های احتکار را پیش‌بینی می‌کند

۱-۵- سؤال پژوهش:

۱-چند درصد از افراد نمونه بدریخت انگاری بدن واحتکار را گزارش می‌کنند؟

۱-۶- فرضیه های پژوهش:

۱-بین نشانه های بدریخت انگاری بدن و ابعاد نشانه های وسواسی رابطه وجود دارد

۲-بین نشانه های بدریخت انگاری بدن و باورهای وسواسی رابطه وجود دارد

۳-بین نشانه های بدریخت انگاری بدن وعدم تحمل بلاتکلیفی رابطه وجود دارد

۴-بین نشانه های بدریخت انگاری بدن و باورهای فراشناختی رابطه وجود دارد

۵-بین نشانه های احتکار و ابعاد نشانه های وسواسی رابطه وجود دارد

۶-بین نشانه های احتکار و باورهای وسواسی رابطه وجود دارد

۷-بین نشانه های احتکار و عدم تحمل بلاتکلیفی رابطه وجود دارد

۸-بین نشانه های احتکار و باورهای فراشناختی رابطه وجود دارد

۹- نشانه های وسواسی، شناخت ها و فراشناخت ها نشانه های بدریخت انگاری بدن را پیش‌بینی می‌کند

۱۰- نشانه های وسواسی، شناخت ها و فراشناخت ها نشانه های احتکار را پیش‌بینی می‌کند

۱-۷ – تعاریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرهای پژوهش

۱-۸- نشانه های وسواسی- جبری

OCD با وجود وسواس های فکری و یا وسواس های عملی مشخص می شود. وسواس های فکری افکار، امیال، یا تصورات عود کننده و مداوم هستند که به صورت مزاحم و ناخواسته تجربه می‌شوند. در حالی که وسواس های عملی رفتارها یا اعمال ذهنی مکرر هستندکه فرد احساس می‌کند در پاسخ به وسواس فکری یا بر طبق مقرراتی که باید با قاطعیت اجرا شوند، وادار به انجام دادن آن ها می شود. برخی دیگر از وسواس های فکری- عملی با اشتغال های ذهنی و رفتارها یا اعمال ذهنی مکرر در پاسخ ‌به این اشتغال های ذهنی، مشخص می‌شوند( انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۱۳).

در این پژوهش نشانه های وسواسی-جبری توست مقیاس ابعاد وسواس فکری-عملی که یک شاخص ۲۰سوالی منطبق با DSM-5 ‌می‌باشد که شدت چهار بعد علائم OCD را که به صورت علمی تأیید شده است را ارزیابی می­ کند: آلودگی، مسئولیت برای آسیب و اشتباهات، تقارن و نظم و ترتیب، و افکار غیر قابل قبول (ماتکس-کلز^[۲۲] و همکاران، ۲۰۰۵؛ مکی^[۲۳] و همکاران، ۲۰۰۴؛ انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۱۳-۲۰۱۲) سنجیده می شود.

۱-۹ – اختلال بدریخت انگاری بدن

اختلال بدریخت انگاری بدن با اشتغال ذهنی به یک یا چند نقص یا عیب خیالی در ظاهر بدن که برای دیگران قابل مشاهده نیستند یا جزئی به نظر می‌رسند، و با رفتارهای تکراری(مثل وارسی کردن در آینه، آرایش بیش از حد، پوست کنی، یا اطمینان خواهی) یا اعمال ذهنی( مثل مقایسه کردن ظاهر خویش با ظاهر دیگران) در پاسخ به نگرانی های ظاهر مشخص می‌شوند. این اختلال با نشانه های شناختی مانند نقایص یا عیب های خیالی در ظاهر جسمانی مشخص می شود. اشتغال ذهنی به ظاهر با نگرانی هایی در رابطه با چاق بودن یا وزن بدن در افراد مبتلا به اختلال خوردن بهتر توجیه نمی شوند. بدریخت انگاری عضله نوعی اختلال بدریخت انگاری بدن است که با اعتقاد به اینکه هیکل فرد خیلی کوچک یا به قدر کافی عضلانی نیست مشخص می شود(انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۱۳).

منظور از تعریف عملیاتی عزت نفس نمره ای است که دانش آموزان مقطع پیش دانشگاهی از طریق پرسشنامه کوپر اسمیت به دست می آورند.

• پیشرفت تحصیلی:

در پژوهش حاضر میزان نمره ای است که دانش آموزان در آزمون های هماهنگ پیشرفت تحصیلی که در طول سال تحصیلی در سه مرحله اجرا می‌گردد کسب می‌کنند.

فصل دوم:

پیشینه ی پژوهش

۲-۱ مقدمه:

این فصل در دو قسمت مورد بررسی قرار می‌گیرد:

قسمت اول: گستره نظری مسأله مورد پژوهش

قسمت دوم: بررسی پیشینه مطالعاتی

در قسمت اول که گستره نظری مسأله مورد پژوهش را دربرمی گیرد، پژوهشگر سعی دارد پیشینه نظری مسأله مورد پژوهش را مطرح نماید. ابتدا به توضیحاتی درباره مشاوره و مشاوره گروهی به شیوه عقلانی- عاطفی- رفتاری پرداخته می شود و در ادامه متغیر عزت نفس از دیدگاه های مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس درقسمت دوم به بررسی پیشینه مطالعاتی پژوهش حاضر پرداخته می شود.

۲-۲ گستره نظری مسأله مورد پژوهش

۲- ۲-۱ مشاوره گروهی

۲-۲-۱- ۱ مفهوم مشاوره:

انسان از ابتدای کودکی تا سن پیری پیوسته به نقش ها و روابط تازه ای در زندگی خود وارد می شود و نقش های قدیمی را رها می‌کند و یا تغییر می‌دهد. برخورد با نقش های جدید، گاهی مشکلاتی را برای فرد ایجاد می‌کند و رشد او را کند و یا متوقف می‌سازد. مشاوره، از دیدی روان شناسانه به ساده سازی رشد شخصیت افراد کمک می‌کند و بین نقش های مختلف مانند نقش عضو خانواده و دانش آموز، پل می زند تا فرد بتواند رشد یابد. این پل زدن عبارت است از این که به فرد کمک شود تا مجموعه ای از رفتارهای تازه را کسب نماید و بتواند با تقاضاها و انتظارات نقش جدید سازگار گردد(احمدی، ۱۳۸۷). مک لیود^[۱]( ۲۰۰۳)، معتقد است مشاوره محصول شگفت انگیز قرن بیستم می‌باشد که فعالیتی است به نظر ساده اما بسیار پیچیده، ساده از این نظر که مشکل مراجع شنیده و درباره اش صحبت می شود اما آن چه مستلزم این شنیدن و گفتن است دانش، واکنش و فعالیت بسیار گسترده و پیچیده ای می‌باشد. چرا که ارتباط بین مشاور و مراجع به طور همزمان در سطوح بدنی و جسمی و از طریق زبان و با افکار و احساسات و ذهنیات شرکت کنندگان در جلسه مشاوره اتفاق می افتد(فلاحی یخدان، ۱۳۸۲). به طور کلی مشاوره جایگاه منحصر به فردی در میان حرفه های یاورانه دارد که نیازهای هم انسان و هم اجتماع را برآورده می‌سازد(احمدی، ۱۳۸۷). تجربه هر فردی نشان می‌دهد گاهی، مشکلاتی به وجود می‌آیند که باید حل شوند، تصمیماتی که باید گرفته شوند و راه حل های عملی که باید انتخاب و یا ترک شوند. کم تر فردی می‌تواند همه مشکلات را خود حل نماید و همیشه درست تصمیم بگیرد و بهترین راه حل عملی را انتخاب کند. با این حال، افراد توانایی فکر کردن و دوباره فکرکردن، تصمیم گرفتن و دوباره تصمیم گرفتن، رفتار کردن و تغییر رفتار خود را دارند. ‌بنابرین‏، مشخصه یک مشاوره مؤثر این است که بتواند به افراد کمک کند تا بتوانند دوباره فکر کنند، دوباره تصمیم بگیرند و رفتار خود را تغییر دهند(شلینگ^[۲]، ۲۰۰۳، ترجمه آرین، ۱۳۸۵).

البته مشاوره فقط جهت حل مشکلات موجود صورت نمی گیرد بلکه مشکلات بالقوه را نیز در بر می‌گیرد. در واقع مشاوره، دلالت بر یک رابطه تخصصی بین یک مشاور کارآزموده و مددجویان دارد و هدف از آن کمک به مددجویان برای شناخت و تصریح نظر آن ها نسبت به فضای زندگیشان است، طوری که آن ها بتوانند دست به انتخاب های با معنا و آگاهانه در زمینه هایی بزنند که با طبیعت ذاتی آن ها هماهنگ است و در حیطه هایی قرار دارد که برای آن ها امکان انتخاب وجود دارد. ‌بنابرین‏ می توان گفت مشاوره، از نظر لغوی به معنی رأی و نظر دیگری را در انجام کاری خواستن می‌باشد(حلم سرشت و دل پیشه، ۱۳۸۴). این تعریف دلالت می‌کند بر این که مشاوره یک روند و رابطه ای است برای کمک به تصمیم گیری و زیربنای تصمیمات بهتر در زمینه هایی از قبیل یادگیری، رشد شخصیت و خودشناسی که نتیجه آن می‌تواند ادراک بهتر نقش و ایفای نقش مؤثرتر باشد(هرشن سن^[۳] و همکاران،۱۹۹۹، ترجمه منشی طوسی، ۱۳۷۴). در مشاوره چون شخص مددجو تصمیم می‌گیرد، لذا راه حل های مورد قبول عملی تر خواهد بود(حلم سرشت و دل پیشه، ۱۳۸۴).

۲-۲-۱-۲ مفهوم مشاوره گروهی: